Mới đây, các nhà khoa học chuyên ngành Ký sinh trùng tại Việt Nam đã phát hiện và công bố một trường hợp bệnh ấu trùng di chuyển ở người nguyên nhân bởi Oxyspirura mansoni. Các phân tích từ ca bệnh đã cung cấp bằng chứng xác thực đầu tiên về ấu trùng giun tròn O. mansoni có nguồn gốc từ gia cầm (gà) có khả năng lây nhiễm sang người, mở ra nhận thức mới về một bệnh ký sinh trùng mới nổi ở Việt Nam.
Hình ảnh ấu trùng di chuyển trên da bệnh nhân và kết quả phân tích hình thái, sinh học phân tử giun tròn O. mansoni
Ấu trùng di chuyển ở người (Human larva migrans) là bệnh lây truyền từ động vật sang người (zoonosis), do ấu trùng của nhiều loài giun sán khác nhau gây ra. Trước đây, các tác nhân gây bệnh chủ yếu là các loài giun sán có nguồn gốc từ động vật có vú như chó, mèo, trâu, bò, và lợn. Tuy nhiên, năm 2020, tại Việt Nam đã ghi nhận các trường hợp viêm da do ấu trùng di chuyển thuộc giống Oxyspirura. Mặc dù vậy, ở thời diểm đó loài cụ thể chưa được định danh do thiếu dữ liệu hình thái và di truyền.
Nghiên cứu này đã xác định chính xác loài gây bệnh bằng cách phân tích hình thái và sinh họa phân tử ấu trùng thu trực tiếp dưới da mặt bệnh nhân tại Sơn La và giun trưởng thành thu trong mắt gà của cùng hộ gia đình. Kết quả phân tích các vùng gen 18S rDNA, ITS2 và cox1 cho thấy sự tương đồng di truyền hoàn toàn giữa ấu trùng gây bệnh ở người bệnh và giun trưởng thành ký sinh ở mắt gà, cũng như với loài Oxyspirura mansoni đã được ghi nhận trước đó tại Thái Lan và Bangladesh. Nghiên cứu hình thái học cũng khẳng định các mẫu giun trưởng thành thu từ gà thuộc loài O. mansoni.
Ca bệnh đã được đăng tải trên Tạp chí Nghiên cứu ký sinh trùng – một tạp chí uy tín chuyên ngành Ký sinh trùng (Chi tiết bài viết tại đây). Những phát hiện này cung cấp bằng chứng xác thực đầu tiên về ấu trùng giun tròn O. mansoni có nguồn gốc từ gia cầm (gà) có khả năng lây nhiễm sang người, mở ra nhận thức mới về một bệnh ký sinh trùng mới nổi ở Việt Nam.
Nguồn: Pham ND*, Hoang VN, Dung BT, Nawa Y (2025). First confirmation of the chicken eyeworm, Oxyspirura mansoni, as a causative pathogen of human cutaneous larva migrans by morphological and molecular evidence. Parasitology Research. https://doi.org/10.1007/s00436-025-08473-5
PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Viện sinh học, Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam.
